Ամեն ծնողի համար ամենավատ երազանքն է տեսնել իր երեխային հիվանդանոցի մահճակալին պայքարելիս կյանքի համար: Վիետնամում ապրող Նգուեն ընտանիքի համար այդ երազանքը դարձավ իրականություն, երբ նրանց 4-ամյա աղջիկը՝ Լինհը, շտապ տեղափոխվեց հիվանդանոց շաքարախտային կոմայի մեջ: Ոչ ոք չէր սպասում, որ այդպիսի լուրջ հիվանդություն կարող է առաջանալ այդքան փոքր երեխայի մոտ: Բժիշկները հաստատեցին, որ նա ունի 2-րդ տիպի շաքարախտ՝ հիվանդություն, որը սովորաբար հանդիպում է մեծահասակների մոտ: Ծնողները կոտրված էին: Մայրը արտասվելով խոստովանեց. «Չափից շատ եմ փչացրել նրան: Տվել եմ ամեն ինչ, ինչ նա ուզում էր ուտել»:
Այս սրտաճմլիկ պատմությունը զգուշացում է բոլոր ընտանիքների համար ամբողջ աշխարհում: Երեխաների մոտ շաքարախտը, հատկապես 2-րդ տիպը, ավելի ու ավելի է տարածվում՝ հիմնականում կյանքի ոճի և սննդակարգի պատճառով: Այս հիվանդությունը չի սահմանափակվում միայն տարեցներով կամ ավելորդ քաշ ունեցող մեծերով: Այսօր նույնիսկ ամենափոքր երեխաները չեն պաշտպանված դրանից: Եկեք ավելի խորանանք այս խնդրի մեջ, որովհետև շատ ծնողներ նման սխալներ են անում առանց գիտակցելու հետևանքները:
Լինհի ծնողները պատմեցին, որ իրենց աղջիկը շատ ընտրողաբար էր ուտում: Որպեսզի խրախուսեն նրան ուտել, հաճախ թույլ էին տալիս, որ ինքը ընտրի, թե ինչ ուզում է: Ցավոք, դա նշանակում էր, որ շաքարավազով խմիչքները, տապակած խորտիկները, արագ պատրաստվող լապշաները և քաղցրավենիքները դարձան նրա ամենօրյա սննդակարգի մաս: Գազավորված խմիչքները փոխարինեցին ջրին, իսկ արագ սնունդը՝ բանջարեղենին: Նրանք մտածում էին, որ եթե երեխան երջանիկ է և կուշտ, ոչ մի վատ բան չի լինի: Բայց իրականում այդպիսի սնունդը դանդաղորեն թունավորում էր նրա օրգանիզմը:
Ինչպես շատ ժամանակակից ընտանիքներ, Նգուենները զբաղված էին աշխատանքով և հաճախ օգտագործում էին սմարթֆոններ կամ պլանշետներ, որպեսզի Լինհը զբաղված մնա: Ֆիզիկական ակտիվությունը նվազագույն էր: Նա իր ժամանակի մեծ մասն անցկացնում էր տանը՝ մուլտֆիլմեր դիտելով կամ խաղալով հեռախոսով, միաժամանակ խորտիկներ ուտելով: Այս համադրությունը՝ բարձր շաքարի ընդունումը և շարժման պակասը, ստեղծեց հիմք մի վտանգավոր վիճակի համար, որը ոչ ոք չէր կանխատեսում: Ես հիշում եմ, թե ինչպես իմ մանկության ժամանակ երեխաները ամբողջ օրը դրսում էին խաղում, վազվզում, և նման խնդիրներ հազվադեպ էին: Հիմա ամեն ինչ փոխվել է, և դա անհանգստացնող է:
Մինչև իր անկումը, Լինհը ցույց էր տալիս որոշ նշաններ, որոնք պետք է զգուշացնեին: Նա ավելի հաճախ էր միզում, անընդհատ ջուր էր խմում և հաճախ հոգնած էր թվում: Բայց ծնողները դա համարում էին սովորական երեխայական վարք: Երբ նա սկսեց նիհարել, չնայած կանոնավոր ուտում էր, նրանք մտածեցին, որ դա պարզապես աճի փուլ է: Միայն երբ նա ուշաթափվեց և շտապ տեղափոխվեց հիվանդանոց, բացահայտվեց ճշմարտությունը՝ նրա արյան շաքարի մակարդակը վտանգավոր բարձր էր: Բժիշկները ախտորոշեցին 2-րդ տիպի շաքարախտը և անմիջապես սկսեցին ինսուլինային թերապիա: Բուժաշխատողները զգուշացրին, որ առանց կյանքի ոճի մեծ փոփոխությունների, Լինհը կկանգնի դեղորայքի ցմահ ընդունման առջև, հնարավոր օրգանների վնասման և նույնիսկ դիալիզի կարիքի:
Հիվանդանոցի սենյակում Լինհի մայրը չէր կարողանում զսպել արտասուքները: «Ես պարզապես ուզում էի, որ նա երջանիկ լինի: Երբեք չեմ մտածել, որ իմ սերը կարող է վնասել նրան»: Այս փորձառությունը ցնցեց երկու ծնողներին էլ, բայց նաև որոշում տվեց նրանց փոխել ամեն ինչ՝ ոչ միայն Լինհի համար, այլև զգուշացնել ուրիշ ընտանիքներին: Մանկաբույժների խոսքերով, Լինհի պատմությունը հեռու չէ եզակի լինելուց: Այսօր ավելի ու ավելի շատ երեխաներ են ախտորոշվում գիրությամբ, ճարպային լյարդի հիվանդությամբ և 2-րդ տիպի շաքարախտով: Այս հիվանդությունները մեկ սերունդ առաջ հազվադեպ էին երեխաների մոտ, բայց հիմա դարձել են սովորական երևույթ՝ պատճառված վերամշակված սնունդով, շաքարավազով խմիչքներով և նստակյաց կյանքով:
Եկեք խոսենք ավելի մանրամասն այն մասին, թե ինչպես է առաջանում շաքարախտը երեխաների մոտ: 2-րդ տիպի շաքարախտը տեղի է ունենում, երբ օրգանիզմը չի կարողանում ճիշտ օգտագործել ինսուլինը՝ հորմոնը, որը վերահսկում է արյան շաքարը: Այդպիսի վիճակը հաճախ կապված է ավելորդ քաշի հետ, քանի որ ճարպային հյուսվածքը դիմադրություն է առաջացնում ինսուլինի նկատմամբ: Երեխաների դեպքում դա կարող է սկսվել վաղ տարիքից, եթե սնունդը հարուստ է շաքարով և ճարպերով: Օրինակ, մեկ բաժակ գազավորված խմիչք կարող է պարունակել ավելի քան 10 թեյի գդալ շաքար, ինչը գերազանցում է երեխայի օրական նորման: Ես իմ շրջապատում տեսել եմ, թե ինչպես են ծնողները երեխաներին տալիս քաղցրավենիք որպես պարգև, առանց մտածելու, որ դա կարող է հանգեցնել կախվածության և առողջական խնդիրների:
Բացի այդ, էկրանների առջև անցկացրած ժամանակը նվազեցնում է ֆիզիկական ակտիվությունը: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս, որ երեխաները առնվազն մեկ ժամ ամեն օր զբաղվեն ֆիզիկական վարժություններով: Բայց շատ ընտանիքներում դա չի պահպանվում: Փոխարենը երեխաները ժամերով նստում են հեռախոսի առջև, ինչը ոչ միայն ազդում է քաշի վրա, այլև հոգեկան առողջության: Լինհի դեպքում այս ամենը համադրվեց և հանգեցրեց կրիտիկական վիճակի: Նրա ծնողները հիմա սովորում են նոր սովորություններ՝ պատրաստել առողջ սնունդ, խրախուսել խաղալ դրսում և սահմանափակել էկրանի ժամանակը:
Այս պատմությունը ստիպում է մտածել սեփական երեխաների մասին: Եթե դուք ծնող եք, նայեք ձեր երեխայի սննդակարգին: Արդյոք կան շատ քաղցրավենիքներ? Արդյոք նա բավականաչափ շարժվում է? Պարզ փոփոխությունները կարող են կանխել նման ողբերգությունները: Օրինակ, փոխարինեք գազավորված խմիչքները ջրով կամ մրգային թեյով, ավելացրեք բանջարեղեն և մրգեր սննդակարգում, և խրախուսեք խաղալ դրսում ընկերների հետ: Մանկաբույժները ասում են, որ կանխարգելումը ավելի հեշտ է, քան բուժումը: Եվ իսկապես, շաքարախտը կարող է հանգեցնել սրտի հիվանդությունների, երիկամների խնդիրների և նույնիսկ տեսողության կորստի, եթե չվերահսկվի:
Եզրափակելով, երեխային սիրելը նշանակում է ոչ միայն տալ այն, ինչ նա ուզում է, այլև ապահովել այն, ինչ պետք է առողջ և ուժեղ աճելու համար: Փոքրիկ Լինհի ողբերգական դեպքը հիշեցում է, որ բարի մտադրությամբ արված փչացումը կարող է թանկ արժենալ: Ժամանակն է, որ բոլոր ծնողները նայեն կարճաժամկետ երջանկությունից դուրս և կենտրոնանան երկարաժամկետ առողջության վրա: Երեխաների մոտ շաքարախտի կանխարգելումը սկսվում է տնից՝ կանոնավոր վարժություններով, հավասարակշռված սննդով, շաքարի սահմանափակմամբ և էկրանի ժամանակի վերահսկմամբ: Չնայած ցավալի է, Լինհի պատմությունը կարող է փրկել մեկ այլ երեխայի կյանք: Թող դա դառնա դասը, որը մենք բոլորս սովորենք, մինչև ուշ չլինի: Այսպիսի պատմությունները ստիպում են մտածել և գործել, որովհետև երեխաների առողջությունը մեր ձեռքերում է:
