Սկեսուրիս մահից հետո ամբողջ ընտանիքով հավաքվել էինք կտակը լսելու։ Ամեն մեկն արդեն որոշել էր, թե ժառանգությունից ստացած գումարն ինչի վրա է ծախսելու։ Բայց երբ փաստաբանը կարդաց վերջին նախադասությունը, բոլորս քարացանք։ Իսկ սկեսուրիս տասներկու տարեկան շունը, կարծես ոչինչ չէր պատահել, հանգիստ պառկած էր նրա դատարկ բազկաթոռի մոտ։
Քառասուն տարի ամուսնուս ընտանիքը ապրել էր Աշտարակի մեծ առանձնատանը։
Տունը կառուցել էր սկեսրայրս՝ Վազգենը։ Նա ժամանակին շինարարական կազմակերպություն ուներ և բավական ապահովված մարդ էր։
Մահվանից հետո ունեցվածքի մեծ մասը մնացել էր կնոջը՝ Սեդային։
Սեդան ութսունմեկ տարեկան էր, երբ մահացավ։
Նա երեք դուստր ու երկու որդի ուներ։
Երեք դուստրերն էլ ամուսնացել, հետո տարբեր պատճառներով վերադարձել էին հայրական տուն։
Երկու որդիներն էլ իրենց ընտանիքներով նույն տանն էին ապրում։
Ես՝ Անահիտս, ավագ որդու՝ Արմենի կինն էի։
Մեր տունը մեծ էր, բայց խաղաղություն գրեթե երբեք չկար։
Բոլորն առանձին սենյակներ ունեին, սակայն խոհանոցը, հյուրասենյակն ու բակը ընդհանուր էին։
Եվ ամենափոքր հարցի շուրջ անգամ վիճաբանություն էր սկսվում։
Սեդան բավական հարուստ կին էր։
Բացի առանձնատնից, Երևանի կենտրոնում երկու բնակարան ուներ, Աշտարակի մոտ՝ հողատարածք, ինչպես նաև բանկային խնայողություններ ու տարիներով հավաքած ոսկեղեն։
Քանի դեռ առողջ էր, ոչ մեկը բացահայտ չէր խոսում ժառանգությունից։
Բայց երբ հիվանդացավ, ամեն ինչ փոխվեց։
Ավագ դուստրը՝ Սոնան, ամեն առավոտ մորը թեյ էր տանում։
— Մամայիս միշտ ես եմ նայել։ Բնական է, որ տունը ինձ պիտի թողնի։
Միջնեկ դուստրը՝ Մարինեն, ամեն շաբաթ ծաղիկներ էր գնում։
— Ինձ փող պետք չէ։ Մաման գիտի՝ ով է իրեն իսկապես սիրում։
Բայց երեկոները արդեն քննարկում էր, թե Երևանի բնակարաններից որը կընտրի։
Կրտսեր դուստրը՝ Գայանեն, համոզված էր, որ մոր ոսկեղենը իրեն է հասնելու։
Իսկ մյուս հարսը՝ Լուսինեն, ասում էր.
— Աղջիկները ժամանակին օժիտ են ստացել։ Հիմա տունը որդիներին պիտի մնա։
Ես էլ ամբողջովին անմեղ չէի։
Վերջին երկու տարիներին հիմնականում ես էի խնամել Սեդային։
Բժիշկների մոտ էի տանում, դեղերն էի կազմակերպում, գիշերները նրա կողքին էի մնում։
Եվ հոգուս խորքում հույս ունեի, որ գոնե մի փոքր բան ինձ էլ կթողնի։
Միակ արարածը, որը երբեք որևէ բան չէր սպասում նրանից, նրա ծեր շունն էր՝ Ջեկոն։
Տասներկու տարեկան էր։
Ամբողջ օրը պառկում էր Սեդայի մահճակալի մոտ։
Նույնիսկ երբ տատիկը քնած էր լինում, չէր հեռանում։
Սեդան մահացավ հոկտեմբերյան մի գիշեր։
Հուղարկավորությունից վերադառնալու օրը արդեն վեճ սկսվեց նրա ոսկե վզնոցի պատճառով։
Իսկ մեկ շաբաթ անց բոլորս հավաքվեցինք հյուրասենյակում՝ կտակը լսելու։
Փաստաբանն ասաց.
— Տիկին Սեդան մահվանից երկու ամիս առաջ փոխել է իր կտակը։
Բոլորը լարվեցին։
Նա սկսեց կարդալ։
Սկեսուրս շնորհակալություն էր հայտնում ընտանիքի բոլոր անդամներին։
Հետո նշում էր յուրաքանչյուրիս անունը։
Բայց ոչ մեկին բաժին չէր հասնում։
Վերջապես փաստաբանը հայտարարեց.
— Առանձնատունը, երկու բնակարանները, հողատարածքը, խնայողություններն ու ոսկեղենը նախատեսված են հատուկ նպատակով ստեղծված հիմնադրամին փոխանցելու համար։
Սոնան չդիմացավ։
— Ի՞նչ հիմնադրամ։
Փաստաբանը նայեց հատակին պառկած Ջեկոյին։
— Հիմնադրամի առաջին պարտավորությունը կլինի ապահովել տիկին Սեդայի ամենահավատարիմ ընկերոջ խնամքը մինչև նրա կյանքի ավարտը։
Սենյակում քար լռություն տիրեց։
Հետո փաստաբանը կարդաց վերջին նախադասությունը։
— Իսկ այդ ամենի պատճառը տիկին Սեդան բացատրել է ձեզ հասցեագրված նամակում։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում
— Մի րոպե՛,— առաջինը խոսեց Սոնան։— Դուք ուզում եք ասել, որ մայրս իր ամբողջ ունեցվածքը շա՞նն է թողել։
Փաստաբանը հանգիստ պատասխանեց.
— Ոչ բառացիորեն։ Կենդանին չի կարող գույքի սեփականատեր դառնալ այնպես, ինչպես մարդը։ Տիկին Սեդան իրավական կարգով կազմակերպել է իր ունեցվածքի օգտագործումը՝ Ջեկոյի խնամքի և հետագայում որոշ բարեգործական ծրագրերի համար։ Համապատասխան փաստաթղթերը պետք է իրականացվեն օրենքով սահմանված ընթացակարգերով։
Գայանեն բարձր ծիծաղեց։
— Այսինքն՝ մենք հինգ երեխա ենք, բայց շունն ավելի կարևոր է։
Մարինեն բռնեց գլուխը։
— Ես արդեն Երևանի բնակարանի վերանորոգման հարցն էի քննարկել։
Սոնան շրջվեց նրա կողմը։
— Դու արդեն վերանորոգո՞ւմ էիր այն տունը, որը դեռ քոնը չէր։
— Իսկ դու չէի՞ր որոշել, թե որ սենյակից ում ես հանելու։
Երկուսն էլ սկսեցին վիճել։
Փաստաբանը խնդրեց լռել։
— Խնդրում եմ, նախ լսեք տիկին Սեդայի ամբողջ կամքը։
Ես նստած էի պատուհանի մոտ։
Ջեկոն պառկած էր իմ ոտքերի մոտ։
Նա գլուխը բարձրացրեց, նայեց մարդկանց ու նորից փակեց աչքերը։
Փաստաբանն ասաց, որ կտակում առանձնատան վերաբերյալ հատուկ կարգավորում կա։
Սեդան ցանկանում էր, որ իր մահից հետո ընտանիքի անդամները բավարար ժամանակ ունենան բնակության հարցերը կարգավորելու համար։
Նա գիտեր, որ մեծ մասը սեփական բնակարան չունի։
Ուստի իր փաստաբանի հետ քննարկել էր տան օգտագործման անցումային պայմանները։
Այդ ամենը պետք է իրականացվեր ժառանգների իրավունքները և գործող օրենսդրությունը հաշվի առնելով։
— Այսինքն՝ մեզ անմիջապես դուրս չեն հանո՞ւմ,— հարցրեց Լուսինեն։
— Ոչ։ Բայց ձեզանից ոչ մեկը չի կարող պարզապես հայտարարել, որ ամբողջ տունն արդեն իրենն է։
Արմենը՝ ամուսինս, առաջին անգամ խոսեց։
— Մայրս ինչո՞ւ մեզանից ոչ մեկին չասաց։
Փաստաբանը պատասխանեց.
— Նա փորձել է խոսել ձեզ հետ։ Բայց իր վերջին ամիսների ընթացքում եկել է մի եզրակացության, որը գրել է այս նամակում։
Նա բացեց ծրարը։
Բոլորս լռեցինք։
Նամակը Սեդայի ձեռագրով էր։
«Իմ սիրելի երեխաներ։
Ես գիտեմ, որ դուք այսօր հավաքվել եք իմանալու, թե ձեզանից ում ինչ եմ թողել։
Վերջին ամիսներին ամեն մեկդ առանձին մտնում էիք իմ սենյակ։
Սոնան ասում էր, որ տունը իրեն պետք է մնա։
Մարինեն հարցնում էր Երևանի բնակարանների մասին։
Գայանեն հետաքրքրվում էր ոսկեղենով։
Որդիներս փորձում էին պարզել՝ արդյոք կկարողանան վաճառել հողատարածքը։
Եվ ես հասկանում էի, որ ձեզանից յուրաքանչյուրն արդեն իր ապագան կապել է իմ մահվան հետ»։
Սոնան կտրուկ ասաց.
— Մաման չափազանցրել է։
Փաստաբանը շարունակեց։
«Ես չեմ ասում, որ դուք ինձ չեք սիրել։
Բայց վերջին ամիսներին ինձ հաճախ թվում էր, թե ձեր հոգատարությունը կապված է ոչ թե իմ ապրելու, այլ իմ հեռանալուց հետո ստացվելիք ունեցվածքի հետ։
Երբեմն իմ սենյակում նստած՝ լսում էի, թե ինչպես եք միջանցքում քննարկում տան բաժանումը։
Մի երեկո լսեցի, թե ինչպես է ձեզանից մեկը հարցնում՝ բժիշկներն արդյոք ասել են, թե ինձ որքան ժամանակ է մնացել»։
Այդ պահին հիշեցի այդ օրը։
Հիվանդանոցից նոր էինք վերադարձել։
Սեդան շատ թույլ էր։
Իսկ խոհանոցում քննարկում էինք՝ արդյոք վիճակը կարող է երկար շարունակվել։
Ես ինքս էլ հարցրել էի՝ բժիշկներն ինչ են ասել։
Այդ պահին ինձ պարզապես հետաքրքրում էր, թե որքան ծանր կարող է լինել նրա խնամքը։
Բայց հիմա մտածեցի՝ արդյոք Սեդան լսել էր իմ հարցը և ուրիշ կերպ հասկացել։
Փաստաբանը շարունակեց։
«Միայն Ջեկոն երբեք ոչինչ չէր ուզում։
Նա չէր մտածում իմ բնակարանների մասին։
Չէր սպասում, որ ես ստորագրեմ որևէ փաստաթուղթ։
Նրան պարզապես պետք էր, որ ամեն առավոտ արթնանամ։
Երբ վատ էի զգում, նստում էր կողքիս։
Երբ երկար չէի շարժվում, դնչով դիպչում էր ձեռքիս։
Եվ երբեմն իմ ամբողջ օրվա ամենաջերմ պահը նրա ներկայությունն էր»։
Գայանեն աչքերը սրբեց։
Բայց Սոնան դեռ զայրացած էր։
— Լավ, մայրս շանը սիրում էր։ Մենք բոլորս էլ գիտեինք։ Բայց դրա համար ամբողջ հարստությունը կարելի՞ է այդպես տնօրինել։
Փաստաբանը նայեց նրան։
— Տիկին Սեդան նաև գրել է, թե ինչ է լինելու Ջեկոյի մահից հետո։
Նա բացեց հաջորդ էջը։
«Ես չեմ ուզում, որ իմ ունեցվածքի համար ընտանիքս տարիներով դատարաններում վիճի։
Ուզում եմ, որ այն օգնի նրանց, ովքեր ծերության տարիներին մենակ են մնում։
Դրա համար որոշել եմ իմ հնարավորությունների սահմաններում ֆինանսավորել տարեց մարդկանց տնային խնամքի և միայնակ տարեցներին աջակցելու ծրագրեր։
Բայց մինչև այդ Ջեկոն պետք է ապահով ու հանգիստ ապրի իր կյանքի մնացած տարիները։
Նրա սննդի, բուժման և խնամքի համար պետք է առանձնացվեն անհրաժեշտ միջոցներ»։
Ամուսինս երկար նայեց սեղանին։
Հետո ասաց.
— Մաման իսկապե՞ս այս ամենը ինքն է որոշել։
— Այո,— պատասխանեց փաստաբանը։— Իր որոշումը քննարկել է մասնագետների հետ և համապատասխան ձևակերպումներ կատարել։ Իհարկե, կտակի իրավական իրականացումն առանձին գործընթաց է, և բոլոր ժառանգների օրինական իրավունքները պետք է հաշվի առնվեն։
Լուսինեն հարցրեց.
— Իսկ եթե մենք չհամաձայնենք։
— Դուք իրավունք ունեք ստանալու խորհրդատվություն և օրենքով նախատեսված կարգով պաշտպանելու ձեր իրավունքները։ Բայց դա չի փոխում այն, ինչ տիկին Սեդան ցանկացել է։
Նա փակեց թղթապանակը։
Սենյակում նորից լռություն տիրեց։
Եվ այդ պահին Ջեկոն վեր կացավ։
Դանդաղ քայլեց մինչև Սեդայի դատարկ բազկաթոռը։
Պառկեց կողքին։
Գլուխը դրեց թաթերին։
Ես նայեցի նրան ու հիշեցի սկեսուրիս վերջին շաբաթը։
Այդ ժամանակ Սեդան գրեթե չէր քայլում։
Երբեմն նույնիսկ չէր ուզում ճաշել։
Բայց Ջեկոն միշտ մոտն էր։
Մի անգամ խնդրել էի շանը դուրս տանել, որ սենյակը մաքրեմ։
Սեդան բռնել էր ձեռքս։
— Թո՛ղ մնա, Անահի՛տ։ Գիշերները երբեմն արթնանում եմ ու վախենում։ Երբ տեսնում եմ՝ Ջեկոն այստեղ է, հանգստանում եմ։
Այդ խոսքերը այն ժամանակ սովորական էին թվացել։
Հիմա ուրիշ իմաստ ունեին։
Փաստաբանը պատրաստվում էր հեռանալ, երբ Արմենը կանգնեցրեց նրան։
— Մի հարց էլ ունեմ։ Մայրս գիտե՞ր, որ Անահիտն է հիմնականում իրեն խնամել վերջին տարիներին։
Ես շփոթվեցի։
Փաստաբանը նայեց ինձ։
— Այո։ Նամակում առանձին հատված կա այդ մասին։
Սիրտս արագ բաբախեց։
Նա նորից բացեց նամակը։
«Անահիտին ուզում եմ ասել, որ ես տեսել եմ նրա աշխատանքը։
Նա շատ գիշերներ չի քնել իմ պատճառով։
Բժիշկների մոտ է տարել ինձ։
Լվացել է հագուստս, պատրաստել ճաշս, օգնել ամենադժվար օրերին։
Երբեմն ես նույնիսկ շնորհակալություն չեմ հայտնել։
Բայց դա չի նշանակում, որ չեմ նկատել։
Անահի՛տ, ես քեզ գումար չեմ խոստանում այն բանի դիմաց, որ դու ինձ խնամել ես։
Սակայն ուզում եմ, որ իմանաս՝ այդ տարիները ինձ համար մեծ նշանակություն են ունեցել»։
Աչքերս լցվեցին։
Ես երկար ժամանակ սպասել էի, որ Սեդան մի օր հենց այդ խոսքերն ասի։
Եվ հիմա դրանք լսում էի նրա մահից հետո։
Բայց նամակը շարունակվում էր։
«Մյուսներին էլ եմ ուզում հիշեցնել՝ Անահիտը պարտավոր չէր միայնակ կրել իմ խնամքի ամբողջ ծանրությունը։
Դուք բոլորդ իմ երեխաներն եք։
Եվ ես բոլորիդ կարիքն ունեի»։
Սենյակում ոչ ոք չխոսեց։
Արմենը բռնեց ձեռքս։
Նրա այդ շարժումը ինձ համար ավելին էր, քան որևէ խոստում։
Փաստաբանի հեռանալուց հետո նորից սկսվեց քննարկումը։
Սոնան ասում էր, որ կտակի պայմանները պետք է իրավաբանորեն ստուգել։
Մարինեն համաձայն էր։
Գայանեն նույնիսկ առաջարկեց դատական ճանապարհով վիճարկել որոշումը, եթե դրա համար հիմքեր լինեն։
Արմենը նրանց չընդհատեց։
Հետո ասաց.
— Դուք կարող եք խորհրդակցել փաստաբանների հետ։ Դա ձեր իրավունքն է։ Բայց մինչև այդ գոնե մտածեք՝ մայրիկի վերջին ամիսներին ինչի մասին էինք խոսում նրա ներկայությամբ։
Սոնան բարկացավ։
— Դու էլ էիր ժառանգության մասին մտածում։
Արմենը գլխով արեց։
— Ճիշտ է։ Ես էլ։
Այս անգամ ոչ մեկը չփորձեց իրեն մյուսներից ավելի լավը ներկայացնել։
Այդ երեկո բոլորս առանձին գնացինք մեր սենյակները։
Ես մնացի հյուրասենյակում։
Ջեկոն դեռ բազկաթոռի կողքին էր։
Նրա համար ջուր բերեցի։
Հետո նստեցի հատակին՝ կողքին։
Շունը գլուխը դրեց ծնկիս։
Հիշեցի, թե Սեդան ինչպես էր ամեն երեկո նրա հետ խոսում։
— Ջեկո՛, բոլորը գնացին, դու մնացիր, հա՞։
Այդ պահին առաջին անգամ հասկացա, թե ինչու էր սկեսուրս այդքան կարևորել շանը։
Բայց միաժամանակ մտածում էի, որ նա գուցե մեզանից շատերի սերն էլ չէր կարողացել տեսնել, որովհետև վերջին շրջանում բոլոր խոսակցությունները վերածվել էին ունեցվածքի հարցի։
Հաջորդ շաբաթներին սկսվեց ժառանգության իրավական կարգավորման գործընթացը։
Ընտանիքի անդամները խորհրդակցեցին մասնագետների հետ։
Պարզվեց, որ Սեդայի ցանկությունը պետք է իրականացվի այն սահմաններում, որոնք թույլ են տալիս Հայաստանի օրենսդրությունը և ժառանգների համապատասխան իրավունքները։
Սա նշանակում էր, որ նրա ամբողջ ունեցվածքն ուղղակի շան անունով գրանցելու մասին խոսք լինել չէր կարող։
Բայց կտակում նախատեսված նպատակային միջոցների ու բարեգործական ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները մասնագետներն ուսումնասիրեցին։
Մեր ընտանիքը ստիպված էր նաև որոշել, թե ինչպես ենք կարգավորելու ընդհանուր տան մեջ բնակությունը։
Այդ ամենը ամիսներ տևեց։
Եվ առաջին անգամ բոլորս ստիպված եղանք իրար հետ խոսել ոչ թե ապագա հարստության, այլ իրական պարտավորությունների մասին։
Տունը մեծ էր։
Վերանորոգման կարիք ուներ։
Ջեռուցման ծախսերը բարձր էին։
Մինչև այդ շատ բան կազմակերպում էր Սեդան։
Նրա մահից հետո պարզ դարձավ, որ մեծ տուն ունենալը նույնը չէ, ինչ այն պահպանելու հնարավորություն ունենալը։
Սոնան որոշեց առանձին բնակարան վարձել։
Մարինեն վերադարձավ աշխատանքի։
Գայանեն սկսեց փոքրիկ բնակարան փնտրել։
Մենք էլ Արմենի հետ մտածում էինք ավելի փոքր տուն տեղափոխվելու մասին։
Բայց մի բան դեռ լուծված չէր։
Ջեկոն ո՞ւմ հետ էր մնալու։
Սկզբում ոչ մեկը չէր ուզում պատասխանատվություն վերցնել։
— Ծեր շուն է, ամեն օր ուշադրություն է պահանջում,— ասում էր Սոնան։
— Ես արդեն առանձին բնակարան եմ գնալու,— ասում էր Մարինեն։
— Իմ երեխաները շներից վախենում են,— ասում էր Լուսինեն։
Ես լսում էի ու հիշում Սեդայի նամակը։
Մի օր Արմենին ասացի.
— Ջեկոն մեզ հետ կգա։
Նա զարմացավ։
— Վստա՞հ ես։
— Այո։ Տասներկու տարի Սեդայի կողքին է եղել։ Հիմա մենակ թողնել չեմ ուզում։
Արմենը համաձայնեց։
Մեր նոր բնակարանը մեծ չէր։
Բայց փոքրիկ պատշգամբ ուներ, իսկ շենքի մոտ զբոսանքի հարմար տարածք կար։
Ջեկոյի համար անկյուն պատրաստեցինք։
Սկզբում նա դժվարությամբ էր հարմարվում։
Երբեմն գիշերը վեր էր կենում ու քայլում սենյակում։
Կարծես փնտրում էր Սեդային։
Ես նստում էի կողքին ու շոյում գլուխը։
Մի քանի շաբաթ անց սկսեց հանգիստ քնել։
Անցավ վեց ամիս։
Մեր ընտանիքի հարաբերությունները դեռ նախկինի պես չէին։
Կտակի շուրջ տարաձայնությունները ամբողջությամբ չէին վերացել։
Բայց արդեն ոչ ոք չէր կարող ասել, թե ամեն ինչ պարզ է և ինքն անպայման պետք է ստանա այս կամ այն գույքը։
Սեդայի ցանկությամբ նախատեսված բարեգործական նպատակի իրականացման հարցերում նույնպես աշխատանք էր տարվում համապատասխան մասնագետների միջոցով։
Մի օր Սոնան եկավ մեզ այցելելու։
Ջեկոն նրան տեսնելով վեր կացավ։
Դանդաղ մոտեցավ ու պոչը շարժեց։
Սոնան ծնկի իջավ։
— Ջեկո՛, դու դեռ հիշո՞ւմ ես ինձ։
Շունը դնչով դիպավ նրա ձեռքին։
Սոնայի աչքերը լցվեցին։
— Մաման քեզ շատ էր սիրում։
Ես ոչինչ չասացի։
Նա երկար նստեց շան կողքին։
Հետո խոստովանեց.
— Անահի՛տ, գիտե՞ս, կտակի օրը ես միայն մի բանի մասին էի մտածում։
— Ինչի՞։
— Թե որքան գումար եմ կորցրել։
Մի պահ լռեց։
— Իսկ հետո հասկացա, որ մորս վերջին ամիսներին գրեթե ամեն օր տեսել եմ, բայց շատ քիչ եմ հարցրել՝ ինքը ինչ է ուզում։
Մենք երկար զրուցեցինք։
Այդ օրը ոչ մեկը ժառանգության բաժանման մասին չխոսեց։
Անցած կիրակի ընտանիքով նորից հավաքվեցինք։
Այս անգամ ոչ թե կտակը լսելու, այլ Սեդայի հիշատակին միասին ճաշելու համար։
Սեղանի շուրջ բոլորը չէին։
Բայց նրանք, ովքեր եկել էին, առաջին անգամ երկար ժամանակ անց հանգիստ էին խոսում։
Ջեկոն պառկած էր սեղանի մոտ։
Արմենը մի պահ նայեց նրան ու ասաց.
— Մաման եթե հիմա այստեղ լիներ, հաստատ կասեր՝ Ջեկոյին էլ մի բան տվեք։
Բոլորս ժպտացինք։
Ես նայեցի շանը։
Նա արդեն ծեր էր։
Դժվարությամբ էր քայլում։
Բայց ամեն անգամ, երբ իր անունն էր լսում, գլուխը բարձրացնում էր։
Եվ մտածեցի, որ այդ օրը կտակի ընթերցման ժամանակ բոլորս կարծել էինք, թե Սեդան մեզ պատժել է։
Գուցե մեզանից ոմանք մինչև հիմա այդպես են մտածում։
Բայց ինձ համար նրա վերջին որոշումը նաև մի ծանր բացահայտում էր։
Մենք ապրում էինք նույն տան մեջ, ամեն օր տեսնում էինք իրար, բայց չէինք նկատում, թե որքան միայնակ կարող է իրեն զգալ մարդը սեփական ընտանիքի շրջապատում։
Իսկ Ջեկոն ոչ մի բառ չէր ասում։
Պարզապես մնում էր նրա կողքին։
Երբեմն նույնիսկ դա կարող է ավելին նշանակել, քան ամենաթանկ նվերը։
Այսօր Ջեկոն դեռ մեզ հետ է։
Առավոտյան Արմենը նրան զբոսանքի է տանում։
Երեկոյան ես եմ կերակրում։
Երբեմն Սոնան ու Մարինեն էլ են գալիս նրան տեսնելու։
Եվ ամեն անգամ, երբ Ջեկոն գլուխը դնում է ծնկիս, հիշում եմ Սեդայի նամակի վերջին տողերը.
«Դուք բոլորդ սպասում էիք, թե ես ինչ կթողնեմ ձեզ։
Իսկ Ջեկոն պարզապես սպասում էր, որ ես ևս մեկ առավոտ արթնանամ»։
Այդ խոսքերն էին, որ կտակի ընթերցման օրը բոլորիս լռեցրին։
Եվ մինչև հիմա մեր ընտանիքում ոչ ոք դրանք չի մոռացել։







