Աղջիկս երեք տարի առաջ անհետ կորավ։ Մի օր փողոցում անտուն տղամարդու տեսա՝ նրա կարմիր սվիտերը հագին։ Երբ հարցրի, թե որտեղից է այն ստացել, տղամարդն ընդամենը չորս բառ ասաց, որոնցից ոտքերս թուլացան…
Ուղիղ երեք տարի, երկու ամիս և տասնչորս օր էր անցել այն օրվանից, երբ աղջիկս՝ Լիլիթը, անհետացել էր։
Այդ առավոտը երբեք չեմ մոռանա։
Արթնացա սովորականի պես, նախաճաշ պատրաստեցի ու սպասեցի, որ աղջիկս սենյակից դուրս գա։
Բայց նա չեկավ։
Երբ բացեցի նրա ննջասենյակի դուռը, մահճակալը դատարկ էր։
Հեռախոսը սեղանին էր։
Փաստաթղթերը՝ դարակում։
Հագուստի մեծ մասը տեղում էր։
Ոչ մի նամակ։
Ոչ մի բացատրություն։
Լիլիթը պարզապես անհետացել էր։
Ես նրան միայնակ էի մեծացրել։
Ամուսնուս մահից հետո երկուսով էինք մնացել։
Միասին էինք նախաճաշում, գնումներ անում, ֆիլմեր դիտում։
Երբեմն թվում էր, թե աղջիկս ոչ միայն իմ երեխան է, այլև ամենամտերիմ ընկերուհիս։
Բայց անհետանալուց մի քանի շաբաթ առաջ նա փոխվել էր։
Ավելի լուռ էր դարձել։
Փակվում էր իր սենյակում։
Իսկ երբ հարցնում էի՝ ինչ է պատահել, պատասխանում էր.
— Լավ եմ, մա՛մ։ Մի՛ անհանգստացիր։
Մեր վերջին երեկոյան խոսակցությունը վեճի վերածվեց։
— Դու ընդհանրապես ինձ չես հասկանում,— լաց լինելով ասաց Լիլիթը։
Հաջորդ առավոտ նա այլևս չկար։
Երեք տարի շարունակ փնտրեցի նրան։
Դիմեցի ոստիկանություն, այցելեցի հիվանդանոցներ ու ապաստարաններ, ամենուր տարածեցի նրա լուսանկարը։
Բայց ոչ մի լուր չստացա։
Մինչև այն ցուրտ օրը, երբ սուպերմարկետի մոտ նկատեցի անտուն տղամարդու։
Նրա հագին կարմիր, գործած սվիտեր կար։
Նույն փայտե կոճակները։
Նույն նորոգված թևքը։
Ես էի այն գործել աղջկաս համար։
Մոտեցա տղամարդուն ու դողացող ձայնով հարցրի.
— Որտեղի՞ց ունեք այդ սվիտերը։
Նա երկար նայեց ինձ։
Հետո ասաց ընդամենը չորս բառ.
— Լիլիթն ասաց, որ սպասեմ։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 
Մի քանի վայրկյան չէի կարողանում շարժվել։
— Ի՞նչ ասացիք։
Տղամարդը գլուխը խոնարհեց։
— Լիլիթն ինձ ասաց, որ այստեղ սպասեմ։
Սիրտս սկսեց ուժգին բաբախել։
— Դուք ճանաչո՞ւմ եք իմ աղջկան։
Նա ուշադիր նայեց դեմքիս։
— Դուք նրա մա՞յրն եք։
Չկարողացա խոսել։
Պարզապես գլխով արեցի։
Տղամարդը դանդաղ բարձրացրեց սվիտերի ձախ թևքը։
Ներսի կողմից երկու փոքրիկ տառ կար՝ «Լի»։
Դրանք տարիներ առաջ ինքս էի ասեղնագործել։
Լիլիթին մանկուց այդպես էի փաղաքշաբար դիմում։
Այդ մանրուքի մասին գրեթե ոչ ոք չգիտեր։
— Աղջիկս ո՞ղջ է,— հարցրի։
— Այո՛։
Այդ մեկ բառից աչքերս լցվեցին։
Երեք տարի շարունակ երազել էի լսել հենց այդ պատասխանը։
— Որտե՞ղ է նա։ Խնդրում եմ, ասեք։
Տղամարդը նայեց փողոցի մյուս կողմը։
— Այստեղից հեռու չէ։ Բայց նախ ուզում եմ մի բան ասեք ինձ։
— Ի՞նչ։
— Եթե նրան տեսնեք, կլսե՞ք մինչև վերջ։
Չհասկացա հարցի իմաստը։
— Իհարկե կլսեմ։ Նա իմ երեխան է։
Տղամարդը գլխով արեց։
— Այդ դեպքում եկեք։
Նա վեր կացավ։
Մի քանի քայլ անելուց հետո կանգ առավ ու ասաց.
— Անունս Կարապետ է։ Լիլիթն ինձ խնդրել էր այսօր այստեղ լինել։
Հասկացա, որ հանդիպումը պատահական չէր։
Ինչ-որ մեկը գիտեր, որ ես գալիս եմ այդ սուպերմարկետ։
Իսկ աղջիկս…
Աղջիկս գուցե հենց ինքն էր կազմակերպել ամեն ինչ։
Հետևեցի տղամարդուն։
Անցանք փողոցը, հետո թեքվեցինք դեպի հին շենքերի շարքը։
Վերջապես կանգ առանք մի կիսալքված շենքի դիմաց։
— Այստե՞ղ է ապրում աղջիկս։
— Ո՛չ։ Այստեղ երբեմն հավաքվում ենք։ Նրան այսօր այստեղ եմ բերել։
Նա բացեց դուռը։
Միջանցքում հին կահույք ու դատարկ արկղեր կային։
Հետո մի շատ թույլ ձայն լսեցի։
Ինչ-որ մեկը երգում էր։
Այդ մեղեդին այնքան ծանոթ էր, որ կանգ առա։
Լիլիթը փոքր ժամանակ հենց այդ երգով էր քնում։
Ինքս էի երգում նրա համար։
Քայլերս արագացրի։
Միջանցքի վերջում բաց դուռ կար։
Ներսում պատուհանի մոտ նստած էր երիտասարդ կին։
Նա շրջվեց։
Եվ ես տեսա աղջկաս։
— Լի՜լիթ…
Նա վեր կացավ։
Երեք տարվա ընթացքում շատ էր փոխվել։
Նիհարել էր։
Մազերն ավելի կարճ էին։
Դեմքին հոգնածություն կար։
Բայց աչքերը նույնն էին։
— Մա՛մ…
Վազեցի դեպի նա։
Գրկեցի այնքան ամուր, որ թվում էր՝ այլևս երբեք բաց չեմ թողնելու։
Լիլիթը նույնպես արտասվում էր։
Երկար ժամանակ երկուսս էլ չէինք խոսում։
Հետո ես մի փոքր հեռացա ու նայեցի նրա դեմքին։
— Որտե՞ղ էիր, աղջի՛կս։ Ինչո՞ւ ինձ այսքան տարի տանջեցիր։
Նրա աչքերը նորից լցվեցին։
— Ների՛ր ինձ։
— Ես ամեն օր քեզ եմ փնտրել։ Ամեն գիշեր մտածել եմ՝ գուցե սոված ես, գուցե հիվանդ ես…
Լիլիթը գլուխը կախեց։
— Գիտեմ։
— Եթե գիտեիր, ինչո՞ւ չզանգեցիր։
Նա երկար լռեց։
Հետո կամաց ասաց.
— Որովհետև սկզբում չէի ուզում, որ ինձ գտնես։
Այդ խոսքերից քարացա։
— Ի՞նչ։
Լիլիթը նստեց պատուհանի մոտ դրված աթոռին։
Ես նստեցի նրա դիմաց։
— Մա՛մ, երբ հեռացա տնից, արդեն տասնինը տարեկան էի։ Բայց զգում էի, որ չեմ կարողանում ինքնուրույն ոչ մի որոշում կայացնել։
— Ես պարզապես անհանգստանում էի քեզ համար։
— Գիտեմ։ Բայց ամեն անգամ, երբ ինչ-որ տեղ էի ուզում գնալ կամ որևէ բան ինքնուրույն անել, դու վախենում էիր։
Լուռ լսում էի։
— Եթե ուշ էի տուն գալիս, տասն անգամ զանգում էիր։ Եթե ուզում էի ուրիշ քաղաքում սովորել, ասում էիր՝ մենակ չես դիմանա։ Իսկ երբ աշխատանքի առաջարկ ստացա, նույնիսկ չթողեցիր մինչև վերջ պատմեմ։
Հիշեցի մեր վերջին վեճը։
Այդ երեկո Լիլիթը ցանկացել էր մեկնել ուրիշ քաղաք՝ աշխատանքի ու ուսման հնարավորությունները փորձելու։
Ես կտրականապես դեմ էի եղել։
Ասել էի, որ նա դեռ պատրաստ չէ։
Որ կարող է խաբվել։
Որ առանց ինձ չի կարողանա։
— Այդ գիշեր դու ասացիր, թե ես քեզ չեմ հասկանում,— շշնջացի։
Լիլիթը գլխով արեց։
— Ես սիրում էի քեզ, մա՛մ։ Բայց վախենում էի, որ եթե մնամ, երբեք չեմ կարողանա սեփական կյանքս ունենալ։
— Բայց կարող էիր խոսել ինձ հետ։
— Փորձել էի։ Ուղղակի ամեն խոսակցություն ավարտվում էր նրանով, որ դու վախենում էիր, իսկ ես ինձ մեղավոր էի զգում։
Նա սրբեց արցունքները։
— Հեռացա այն առավոտյան։ Սկզբում մտածում էի՝ մի քանի օրից կզանգեմ։ Բայց օրերն անցան, և այլևս չգիտեի՝ ինչպես բացատրեմ արածս։
— Իսկ երեք տարի՞ն։
Լիլիթը նայեց ինձ։
— Սկզբում գնացի ուրիշ քաղաք։ Մի ծանոթուհու մոտ մնացի, հետո աշխատանք գտա։ Բայց ամեն ինչ այնքան հեշտ չեղավ, որքան պատկերացնում էի։
Պարզվեց՝ մի քանի անգամ աշխատանք էր փոխել։
Որոշ ժամանակ նույնիսկ մշտական բնակության տեղ չէր ունեցել։
Հետո կամավորական կազմակերպության միջոցով ժամանակավոր կացարան էր գտել, սովորել էր նոր մասնագիտություն և սկսել աշխատել։
— Այդ ժամանակ արդեն կարող էիր ինձ զանգել,— ասացի։
— Գիտեմ։
Նա սկսեց լաց լինել։
— Բայց ամաչում էի։ Ամեն ամիս մտածում էի՝ արդեն չափազանց ուշ է։ Վախենում էի, որ ինձ այլևս չես ների։
— Լիլի՛թ, դու իմ աղջիկն ես։
— Գիտեմ, մա՛մ։ Բայց ժամանակի ընթացքում վերադարձն ավելի դժվար էր թվում, քան հեռանալը։
Այդ պահին Կարապետը մոտեցավ մեզ։
— Գուցե հիմա ես մի քիչ պատմեմ,— ասաց։
Նայեցի նրան։
Պարզվեց՝ Կարապետը Լիլիթին ճանաչել էր մոտ մեկ տարի առաջ։
Նա երկար տարիներ փողոցում էր ապրել։
Լիլիթը նրան հանդիպել էր կամավորական կենտրոնում, որտեղ ազատ օրերին օգնում էր մարդկանց սնունդ ու հագուստ բաժանել։
— Մի օր շատ ցուրտ էր,— պատմեց Կարապետը։— Լիլիթը նկատեց, որ տաք հագուստ չունեմ, ու իր սվիտերը տվեց։
Նայեցի կարմիր սվիտերին։
Այն նույնն էր, որը տարիներ առաջ գործել էի աղջկաս համար։
— Ես նրան հարցրի, թե ինչու է տալիս իր սիրելի հագուստը,— շարունակեց Կարապետը։— Նա պատասխանեց, որ այդ սվիտերը մայրն է գործել։
Լիլիթը գլուխը կախեց։
— Ես այն միշտ հետս էի պահում։
Արցունքներս նորից հոսեցին։
Կարապետը շարունակեց.
— Հետո նա պատմեց, որ երեք տարի է՝ չի տեսել մորը։ Ասացի՝ եթե մորդ սիրում ես, պետք է գոնե տեղեկացնես, որ ողջ ես։
Լիլիթը նայեց ինձ։
— Մի քանի շաբաթ առաջ վերադարձա մեր քաղաք։
Պարզվեց՝ այդ ընթացքում արդեն մի քանի անգամ տեսել էր ինձ։
Սուպերմարկետի մոտ։
Ավտոբուսի կանգառում։
Նույնիսկ մեր տան մոտ էր եկել։
Բայց չէր համարձակվել մոտենալ։
— Երբ քեզ տեսա, մա՛մ, հասկացա, թե որքան ես ծերացել այս տարիների ընթացքում։
Նրա ձայնը կտրվեց։
— Իսկ ես էի դրա պատճառներից մեկը։
Բռնեցի աղջկաս ձեռքը։
— Ինչո՞ւ Կարապետին խնդրեցիր ինձ սպասել։
— Որովհետև գիտեի՝ այդ սվիտերն անմիջապես կճանաչես։ Նա համաձայնեց օգնել ինձ առաջին քայլն անել։
Այդ պահին հասկացա, որ Լիլիթն ինքն էր ցանկացել, որ իրեն գտնեմ։
Բայց դեռ վախեցել էր անձամբ մոտենալուց։
Նայեցի նրա դեմքին։
— Լիլի՛թ, ես քեզ չեմ կարող ասել, որ այս երեք տարիները պարզապես կմոռանամ։
Նա գլխով արեց։
— Գիտեմ։
— Ամեն օր վախեցել եմ, որ քեզ հետ ինչ-որ սարսափելի բան է պատահել։
— Ների՛ր ինձ, մա՛մ։
— Բայց ես էլ պիտի ընդունեմ, որ երբեմն այնքան էի վախենում քեզ կորցնելուց, որ չէի լսում, թե ինչ ես ուզում։
Նա ամուր սեղմեց ձեռքս։
Մի քանի րոպե լուռ նստեցինք։
Հետո հարցրի.
— Իսկ հիմա որտե՞ղ ես ապրում։
— Փոքրիկ բնակարան եմ վարձել։ Աշխատում եմ։ Ինքս եմ հոգում ծախսերս։
— Կարո՞ղ եմ գալ քեզ տեսնելու։
Նրա դեմքին առաջին անգամ թույլ ժպիտ հայտնվեց։
— Իհարկե։
Այդ օրը Լիլիթը տուն չվերադարձավ ինձ հետ։
Եվ ես նրան չստիպեցի։
Նա արդեն մեծ մարդ էր։
Սեփական կյանք ուներ։
Բայց մենք փոխանակեցինք հեռախոսահամարները։
Նա իմ ներկայությամբ զանգահարեց իր հեռախոսից։
Երբ էկրանիս հայտնվեց նրա անունը, նորից սկսեցի լաց լինել։
Երեք տարի շարունակ այդ անունով ոչ մի զանգ չէի ստացել։
Հաջորդ օրը միասին գնացինք ոստիկանություն՝ տեղեկացնելու, որ Լիլիթը գտնվել է և անվտանգ է։
Իսկ շաբաթվա վերջում նա եկավ մեր տուն։
Մտավ իր հին սենյակ։
Երկար նայեց պատուհանին, գրասեղանին ու պատին մնացած լուսանկարներին։
Հետո շրջվեց դեպի ինձ։
— Մա՛մ, դու ոչինչ չե՞ս փոխել այստեղ։
— Չէի կարողանում։
Նա գրկեց ինձ։
Այդ երեկո միասին ընթրիք պատրաստեցինք։
Առաջին անգամ երեք տարվա ընթացքում նորից երկու բաժակ թեյ դրեցի սեղանին։
Երկար խոսեցինք։
Այս անգամ ես ավելի շատ լսում էի։
Լիլիթը պատմում էր իր աշխատանքի, ընկերների և ապագայի ծրագրերի մասին։
Եվ երբ ասաց, որ ուզում է շարունակել սովորել, ես առաջին անգամ չսկսեցի թվարկել հնարավոր վտանգները։
Պարզապես հարցրի.
— Ինչո՞վ կարող եմ օգնել քեզ։
Նա ժպտաց։
Այդ ժպիտն այնքան նման էր մանկության տարիների ժպիտին, որ սիրտս սեղմվեց։
Մեր հարաբերությունները միանգամից նախկինը չդարձան։
Կային ցավոտ հարցեր, որոնց դեռ պետք էր պատասխանել։
Բայց հիմա գոնե կարող էինք խոսել։
Իսկ ամենակարևորը՝ ես գիտեի, որ աղջիկս ողջ է։
Այն կարմիր սվիտերը Կարապետի մոտ մնաց։
Երբ Լիլիթը ցանկացավ այն հետ վերցնել, ես կանգնեցրի նրան։
— Թող իրեն մնա։ Քեզ համար նորը կգործեմ։
Լիլիթը ծիծաղեց։
— Նույն փայտե կոճակներո՞վ։
— Եթե ուզում ես։
Նա գլուխը դրեց ուսիս։
— Ուզում եմ, մա՛մ։
Այդ պահին հիշեցի այն օրը, երբ սուպերմարկետի մոտ առաջին անգամ տեսա Կարապետին՝ աղջկաս սվիտերը հագին։
Եթե չնկատեի այդ փոքրիկ կարը, գուցե պարզապես անցնեի նրա կողքով։
Բայց հիմա գիտեմ, որ Լիլիթն արդեն պատրաստվում էր վերադառնալ իմ կյանք։
Նրան ընդամենը առաջին քայլն անելու համարձակություն էր պետք։
Եվ երբ մի քանի շաբաթ անց աղջիկս նորից զանգահարեց ու ասաց՝ «Մա՛մ, կիրակի օրը կգամ քեզ մոտ», ես երկար ժամանակ հեռախոսը ձեռքիս ժպտում էի։
Որովհետև երեք տարի, երկու ամիս և տասնչորս օր շարունակ ամենից շատ հենց այդ սովորական խոսքերն էի երազել լսել։
