Մինչ ես խնամում էի ամուսնուս մահամերձ մորը, նա դավաճանում էր ինձ սեփական քրոջս հետ։ Սկեսուրիս մահից հետո նրանք նշանվեցին, բայց մի քանի օր անց նախկին ամուսինս կատաղած եկավ ու գոռաց. «Դու գիտեի՛ր, թե մայրս ինչ է արել»

Մինչ ես խնամում էի ամուսնուս մահամերձ մորը, նա դավաճանում էր ինձ սեփական քրոջս հետ։ Սկեսուրիս մահից հետո նրանք նշանվեցին, բայց մի քանի օր անց նախկին ամուսինս կատաղած եկավ ու գոռաց. «Դու գիտեի՛ր, թե մայրս ինչ է արել»

Երբ իմացա, որ ամուսինս ինձ դավաճանում է սեփական քրոջս հետ, առաջին ցանկությունս երկուսին էլ կյանքիցս ջնջելն էր։

Բայց դա տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ սկեսուրս մահամերձ էր, և ես գրեթե ամբողջ օրը նրա կողքին էի անցկացնում։

Ամուսնուս՝ Արմենի մայրը՝ Սիրանուշը, քաղցկեղի վերջին փուլում էր։ Նա օրեցօր թուլանում էր։ Երբեմն նույնիսկ անկողնուց վեր կենալ չէր կարողանում՝ առանց օգնության։

Արմենն ասում էր, որ աշխատանքի պատճառով ժամանակ չունի մորը խնամելու։

Ես հավատում էի։

Առավոտյան գնում էի Սիրանուշի մոտ, պատրաստում նրա ուտելիքը, հետևում դեղերին, ուղեկցում բժշկի։ Երբեմն մինչև ուշ երեկո նստում էի կողքին, որովհետև վախենում էր մենակ մնալուց։

Նա ինձ միշտ հարազատ աղջկա պես էր վերաբերվել։

— Աղջի՛կս, դու այնքան ես հոգնում իմ պատճառով,— հաճախ ասում էր։

Իսկ ես ժպտում էի։

— Մա՛մ, ուրիշ ի՞նչ պիտի անեմ։ Դուք մեր ընտանիքն եք։

Միայն հետո հասկացա, թե ինչ էր կատարվում այդ ընթացքում։

Արմենն իր ազատ ժամերն անցկացնում էր քրոջս՝ Լուսինեի հետ։

Մի երեկո Սիրանուշը խնդրեց շուտ տուն վերադառնալ ու հանգստանալ։

Երբ հասա, տեսա Արմենի մեքենան։ Զարմացա, որովհետև նա պետք է դեռ աշխատանքի լիներ։

Մտա տուն և հյուրասենյակից ծիծաղ լսեցի։

Լուսինեի ձայնն էր։

Սկզբում մտածեցի՝ քույրս պարզապես հյուր է եկել։

Բայց երբ մոտեցա, տեսա նրանց՝ իրար չափազանց մոտ կանգնած։

Լուսինեն ձեռքը դրեց Արմենի դեմքին, իսկ նա համբուրեց քրոջս։

Մի պահ շնչել չկարողացա։

Նրանք նկատեցին ինձ ու քարացան։

Հենց այդ պահին իմացա ճշմարտությունը։

Բայց չգիտեի, որ Սիրանուշն էլ էր մի բան թաքցնում։

Եվ այդ գաղտնիքը բացահայտվելու էր նրա մահից հետո։

Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 👇

Առաջին մեկնաբանություն

— Սա ի՞նչ է,— վերջապես կարողացա հարցնել։

Արմենը մի քայլ արեց դեպի ինձ։

— Անի՛, խնդրում եմ, հանգստացիր։

— Դու ինձ ասում ես՝ հանգստացիր, երբ հենց նոր տեսա, թե ինչպես ես համբուրում քրոջս։

Լուսինեն լուռ կանգնած էր։

Նայում էի նրան ու չէի կարողանում հավատալ, որ նույն մարդն է, ում հետ մեծացել եմ, ում հետ կիսել եմ մանկությանս բոլոր գաղտնիքները։

— Դու ինչպե՞ս կարողացար,— հարցրի նրան։

— Անի՛, ես չէի ուզում, որ այսպես իմանաս։

Այդ պատասխանից ավելի զայրացա։

— Այսինքն՝ եթե չիմանայի, ամեն ինչ կշարունակեի՞ք։

Նրանք լռեցին։

Այդ լռությունն արդեն պատասխան էր։

Արմենը փորձեց բացատրել, թե իրենք վաղուց են մտերմացել, թե ամեն ինչ անկանխատեսելի է եղել։

Ես գրեթե չէի լսում։

Մտածում էի միայն այն օրերի մասին, երբ Սիրանուշի կողքին նստած՝ սպասել էի Արմենի զանգին։

Նա ասում էր՝ աշխատավայրում է։

Իսկ իրականում քրոջս հետ էր։

Այդ երեկո հավաքեցի անհրաժեշտ իրերս և դուրս եկա տնից։

Բայց հաջորդ առավոտ կրկին գնացի Սիրանուշի մոտ։

Նա մահամերձ էր։

Ես չէի կարող նրան լքել միայն այն պատճառով, որ որդին դավաճանել էր ինձ։

Իսկ իմ քույրը, որքան էլ ցավալի լիներ, դեռ կենդանի էր ու պատասխանատու էր իր սեփական արարքների համար։

Սիրանուշը մեղավոր չէր նրանց ընտրության համար։

Այդպես էի մտածում այն ժամանակ։

Հաջորդ շաբաթներին շարունակում էի խնամել նրան։

Սիրանուշը նկատել էր, որ ինչ-որ բան փոխվել է։

— Անի՛, ի՞նչ է պատահել քեզ ու Արմենին։

Սկզբում չէի ուզում ասել։

Բայց մի օր, երբ նա նորից հարցրեց, չկարողացա թաքցնել։

— Արմենն ուրիշ կնոջ հետ է։

Նա երկար նայեց ինձ։

— Ո՞ւմ։

Աչքերս արցունքներով լցվեցին։

— Լուսինեի։

Սիրանուշը փակեց աչքերը։

Մի քանի րոպե ոչինչ չասաց։

Հետո կամաց խնդրեց.

— Մի քիչ ջուր կտա՞ս։

Ջուրը բերեցի, օգնեցի խմել։

Նա բռնեց ձեռքս։

— Ներիր ինձ, աղջի՛կս։

— Դուք ի՞նչ մեղք ունեք։

Սիրանուշը կարծես ուզում էր ինչ-որ բան ասել, բայց ուժերը չբավարարեցին։

Ես չստիպեցի։

Այդ խոսակցությունից հետո նա ավելի լուռ դարձավ։

Երբեմն նկատում էի, որ երկար նայում է ինձ՝ ասես ինչ-որ բան է մտքում ծանրութեթև անում։

Մի անգամ խնդրեց զանգահարել իր վաղեմի ընկերուհուն, հետո՝ փաստաբանին։

Հարցրի՝ օգնության կարիք ունի՞։

— Ո՛չ, աղջի՛կս։ Մի քանի անձնական գործ ունեմ կարգավորելու։

Այլևս չհարցրի։

Ինձ թվում էր՝ ցանկանում է կարգավորել ունեցվածքի հետ կապված հարցերը, ինչպես հաճախ անում են ծանր հիվանդ մարդիկ։

Չգիտեի, թե այդ հանդիպումները հետագայում ինչ նշանակություն են ունենալու։

Մի քանի շաբաթ անց Սիրանուշը մահացավ։

Նրա մահը շատ ծանր տարա։

Վերջին ամիսներին գրեթե ամեն օր կողքին էի եղել, և նրա բացակայությունն անմիջապես զգացի։

Հուղարկավորության օրը Արմենը նույնիսկ չփորձեց մոտենալ ինձ։

Լուսինեն կանգնած էր նրանից ոչ հեռու։

Մի ժամանակ կմտածեի, թե նման ցավի պահին բոլոր վիրավորանքները երկրորդ պլան պիտի անցնեն։

Բայց նրանց տեսնելիս հասկացա, որ այլևս ոչինչ չի կարող վերադարձնել նախկին վստահությունս։

Շուտով ամուսնալուծվեցինք։

Ինձ թվում էր՝ այդպես վերջապես կազատվեմ երկուսից էլ։

Բայց ամուսնալուծությունից շատ չանցած Արմենն ու Լուսինեն հայտարարեցին իրենց նշանադրության մասին։

Լուրը հարազատներից մեկից իմացա։

Մի պահ թվաց, թե նորից նույն երեկոյան եմ՝ մեր հյուրասենյակի դռան մոտ։

Ամեն ինչ կրկին հիշեցի։

Արմենի համբույրը։

Լուսինեի հայացքը։

Նրանց լռությունը։

Բայց որոշեցի այլևս չխառնվել նրանց կյանքին։

Արգելափակեցի հեռախոսահամարները, դադարեցի պատասխանել հաղորդագրություններին։

Ուզում էի պարզապես առաջ շարժվել։

Մի քանի օր անց, երբ առավոտյան սուրճ էի պատրաստում, դուռս սկսեցին ուժգին թակել։

Մոտեցա ու նայեցի դիտանցքից։

Արմենն էր։

Դեմքն այնքան կարմրած էր, որ մի պահ վախեցա։

Դուռը մի փոքր բացեցի։

— Ի՞նչ ես ուզում։

Նա կտրուկ հրեց դուռն ու ներս մտավ։

— Դու գիտեի՛ր։

Մի քայլ հետ գնացի։

— Ի՞նչ գիտեի։

— Դու հենց սկզբից գիտեիր, թե մայրս ինչ էր պատրաստվում անել։

Ապշած նայում էի նրան։

— Արմե՛ն, ես ընդհանրապես չեմ հասկանում՝ ինչի մասին ես խոսում։

— Մի՛ ձևացրու։

Նա քայլում էր սենյակով՝ հազիվ զսպելով զայրույթը։

— Դու կարծում էիր՝ երբեք չեմ իմանա՞։ Այդ ամբողջ ընթացքում դու գիտեիր, թե մայրս ինչ է թողել քեզ։

Մի քանի վայրկյան չէի կարողանում խոսել։

— Ինձ ի՞նչ է թողել։

Արմենը կանգ առավ։

— Ուզում ես ասել՝ չգիտե՞ս։

— Եթե իմանայի, քեզ չէի հարցնի։

Նա դառնությամբ ծիծաղեց։

— Մայրս իր տան սեփականությունը փոխանցել է քեզ։

Ես քարացա։

Սիրանուշի տունը։

Այն տունը, որտեղ Արմենը մեծացել էր։

Այն տունը, որտեղ վերջին ամիսներին ես խնամել էի նրան։

— Դա անհնար է,— շշնջացի։

— Այսօր փաստաբանի մոտ էինք։ Կտակը բացեցին։ Տունն ամբողջությամբ քեզ է թողել։

Մի պահ նստեցի մոտակա աթոռին։

Արմենը շարունակում էր խոսել, բայց բառերը կարծես հեռվից էին հասնում։

— Ես նրա միակ որդին եմ։ Իսկ դու արդեն իմ կինը չես։ Ինչպե՞ս կարող էր նման բան անել։

— Ես տեղյակ չեմ եղել,— պատասխանեցի։

— Մայրս առանց քեզ հետ խոսելու այդպես չէր վարվի։

— Արմե՛ն, վերջին ամիսներին քո մայրը բազմաթիվ բաների մասին էր մտածում։ Բայց իր կտակի բովանդակությունն ինձ չի հայտնել։

Նա նայեց ինձ՝ չհավատալով։

— Դու պարզապես վրեժ ես լուծում։

Այդ բառերը ստիպեցին ոտքի կանգնել։

— Ես քո մորը խնամել եմ այն ժամանակ, երբ դու զբաղված էիր քրոջս հետ հանդիպումներով։ Եթե կարծում ես, թե դա արել եմ տան համար, ուրեմն իսկապես չես ճանաչել ինձ։

Արմենը լռեց։

Հետո ասաց.

— Ես այդ տունը քեզ չեմ թողնելու։

— Ես քեզնից ոչինչ չեմ վերցրել։

— Դու կստորագրես հրաժարվելու թուղթը։

Նայեցի նրա դեմքին։

— Դու իմ տուն ես ներխուժել և ինձանից ստորագրությո՞ւն ես պահանջում։ Հեռացի՛ր։

Նա դեռ ուզում էր վիճել։

Բայց երբ ասացի, որ հակառակ դեպքում ոստիկանություն կկանչեմ, վերջապես դուրս եկավ։

Դուռը փակելուց հետո երկար նստած էի՝ չիմանալով ինչ անել։

Հաջորդ օրը ես ինքս կապ հաստատեցի Սիրանուշի փաստաբանի հետ։

Նա հաստատեց Արմենի ասածը։

Սիրանուշը մահից առաջ փոխել էր կտակը և իրեն պատկանող տունը թողել ինձ։

Փաստաբանը բացատրեց, որ փոփոխությունն արվել է անհրաժեշտ ձևակերպումներով, իսկ կտակի իրավական ուժի վերաբերյալ ցանկացած առարկություն կարող է քննարկվել սահմանված կարգով։

— Բայց ինչո՞ւ,— հարցրի։— Նա որդի ուներ։

Փաստաբանը մի պահ լռեց։

Հետո ասաց.

— Սիրանուշը խնդրել է Ձեզ նաև մի նամակ փոխանցել։

Նա ինձ մեկնեց ծրարը։

Վրան իմ անունն էր։

Բացեցի ու սկսեցի կարդալ։

«Սիրելի՛ Անի,

Եթե այս նամակը կարդում ես, ուրեմն ես այլևս կողքիդ չեմ։

Չգիտեմ՝ կկարողանա՞մ քեզ կենդանության օրոք ասել այն ամենը, ինչ ուզում եմ։

Իմ կյանքի վերջին ամիսներին դու ինձ համար արեցիր ավելին, քան ես կարող էի որևէ մեկից սպասել։

Դու ինձ խնամեցիր այն օրերին, երբ ցավերից չէի կարողանում քնել։

Դու նստում էիր կողքիս, երբ վախենում էի։

Երբեմն նույնիսկ չէիր հիշում՝ ինքդ ճաշե՞լ ես, թե՞ ոչ։

Ես տեսնում էի դա։

Տեսնում էի նաև, որ որդիս գնալով ավելի քիչ է գալիս։

Սկզբում մտածում էի՝ աշխատանքն է պատճառը։

Հետո իմացա ճշմարտությունը»։

Այդտեղ կանգ առա։

Ուրեմն Սիրանուշը գիտե՞ր։

Շարունակեցի կարդալ։

«Արմենն ինձ հետ խոսել էր Լուսինեի մասին դեռ նախքան դու ճշմարտությունն իմացար։

Նա կարծում էր, թե ես կհասկանամ իրեն։

Ասում էր, որ ուզում է նոր կյանք սկսել։

Ես նրան հարցրի՝ իսկ Անի՞ն։

Նա պատասխանեց, որ դու, միևնույն է, զբաղված ես իմ խնամքով և դեռ ժամանակը չէ քեզ պատմելու։

Այդ օրը հասկացա, որ որդիս օգտագործում է քո բարությունը։

Ես պետք է անմիջապես ասեի քեզ։

Բայց վախեցա։ Վախեցա, որ կկորցնեմ այն մարդուն, որն իմ կյանքի ամենադժվար օրերին կողքիս էր։

Այդ լռության համար ներողություն եմ խնդրում։

Երբ վերջապես ինքդ իմացար ճշմարտությունը, ես տեսա, թե որքան մեծ ցավ ես ապրում։

Բայց դու շարունակեցիր գալ ինձ մոտ։

Եվ դա այն օրն էր, երբ հասկացա՝ տունս պետք է թողնեմ քեզ։

Ոչ որպես վարձատրություն։

Ոչ էլ որդուս պատժելու համար։

Այլ որովհետև ուզում եմ, որ տարիներ շարունակ ուրիշների մասին հոգ տանելուց հետո դու էլ ունենաս մի տեղ, որտեղ կարող ես քեզ ապահով զգալ։

Արմենն ունի իր աշխատանքը, եկամուտը և սեփական ապագան կառուցելու հնարավորությունը։

Իսկ այս տունը իմ սեփականությունն է, և ես եմ որոշել, թե ում թողնել այն։

Խնդրում եմ՝ մի՛ մեղադրիր քեզ իմ որոշման համար։

Դու ինձ ոչինչ չես խնդրել։

Պարզապես կողքիս ես եղել։

Շնորհակալ եմ, աղջի՛կս։

Սիրով՝ Սիրանուշ»։

Երբ ավարտեցի նամակը, ձեռքերս դողում էին։

Արցունքները թափվում էին թղթի վրա։

Սիրանուշը գիտեր։

Գիտեր Արմենի ու Լուսինեի մասին դեռ նախքան ես կհայտնաբերեի նրանց։

Նա թաքցրել էր դա ինձնից։

Ցավ զգացի նաև նրա լռության համար։

Բայց նամակից հասկացա, որ կյանքի վերջին ամիսներին փորձել էր իր ձևով ուղղել այն, ինչի մեջ ինքն էլ էր մեղքի բաժին զգում։

Ես չէի խնդրել այդ տունը։

Երբեք չէի մտածել, թե Սիրանուշի խնամքի դիմաց ինչ-որ բան պիտի ստանամ։

Ինձ համար նա ընտանիք էր։

Այդ օրը փաստաբանի աշխատասենյակից դուրս եկա՝ նրա նամակը պայուսակիս մեջ։

Արմենը դեռ մի քանի անգամ փորձեց համոզել, որ հրաժարվեմ ժառանգությունից։

Լուսինեն նույնպես զանգահարեց։

Բայց ես այլևս չցանկացա նրանց հետ անձնական վեճերի մեջ մտնել։

Ասացի, որ ունեցվածքի վերաբերյալ հարցերը կարող են քննարկել միայն իրավական ճանապարհով։

Հետո երկար մտածեցի՝ ինչ անել տան հետ։

Այնտեղ ամեն ինչ հիշեցնում էր Սիրանուշին։

Խոհանոցի փոքրիկ սեղանը, որի մոտ երբեմն միասին թեյ էինք խմում։

Նրա սիրելի բազկաթոռը։

Պատուհանը, որի մոտ նստում էր արևոտ օրերին։

Որոշեցի տունն անմիջապես չվաճառել։

Սկզբում պարզապես կարգի բերեցի նրա իրերը։

Մի օր պահարանի դարակում գտա մեր երկուսի լուսանկարը։

Սիրանուշը նստած էր բազկաթոռին, իսկ ես կանգնած էի կողքին։

Լուսանկարի հետևում նրա ձեռագրով ընդամենը մի նախադասություն կար.

«Իմ աղջիկ Անիի հետ»։

Երկար նայեցի այդ բառերին։

Հետո լուսանկարը դրեցի հյուրասենյակի դարակին։

Արմենն ու Լուսինեն իրենց ընտրությունն էին կատարել։

Իսկ Սիրանուշը՝ իրենը։

Ես չէի կարող փոխել նրանցից որևէ մեկի որոշումը։

Բայց վերջապես կարող էի իմ կյանքի մասին որոշումներ կայացնել՝ առանց Արմենից կամ Լուսինեից վախենալու։

Եվ երբ առաջին անգամ մենակ նստեցի այդ տան պատշգամբում, հիշեցի այն խոսքերը, որոնք Սիրանուշը հաճախ էր ասում հիվանդության վերջին օրերին.

— Աղջի՛կս, դու էլ մի օր պիտի քո մասին մտածես։

Այն ժամանակ կարծում էի՝ պարզապես ուզում է, որ ավելի շատ հանգստանամ։

Հիմա վերջապես հասկանում էի, թե ինչ նկատի ուներ։

Оцените статью