Տասնյոթ տարվա աշխատանքի համար մրցանակ ստանալու օրը տնօրենս բոլորի առաջ ինձ ազատեց աշխատանքից ու ասաց պահակներին. «Ուղեկցե՛ք նրան դուրս»։ Բայց հաջորդ առավոտ մի փաստաթուղթ տեսա, որը փոխեց ամեն ինչ…
Այդ առավոտ աշխատանքի գնացի իմ ամենագեղեցիկ զգեստով։
Տասնյոթ տարի նույն ընկերությունում աշխատելուց հետո վերջապես պետք է ստանայի երկարամյա աշխատանքի համար նախատեսված պատվոգիրը։
Ուրիշների համար դա գուցե ընդամենը ապակե հուշանվեր էր ու մի քանի րոպե ծափահարություն։
Բայց ինձ համար շատ ավելին էր նշանակում։
Երբ առաջին անգամ աշխատանքի ընդունվեցի այդ ընկերությունում, երեսուներկու տարեկան էի։
Նոր էի բաժանվել ամուսնուցս, երկու փոքր երեխա ունեի, իսկ բանկային հաշվիս այնքան քիչ գումար կար, որ երբեմն ստիպված էի ընտրել՝ մեքենան վառելիքով լցնե՞լ, թե՞ երեխաների համար սնունդ գնել։
Այդ աշխատանքը փոխել էր կյանքս։
Իսկ տնօրենը՝ Ռուբենը, հենց այն մարդն էր, որն ինձ տասնյոթ տարի առաջ աշխատանքի էր ընդունել։
Բայց վերջին ամիսներին նա տարօրինակ էր պահում իրեն։
Այլևս չէր կանգնում աշխատասեղանիս մոտ։
Երկու անգամ չեղարկել էր մեր աշխատանքային հանդիպումները։
Իսկ մրցանակաբաշխությունից մեկ շաբաթ առաջ ֆինանսական տնօրենը՝ Գոռը, ինձ խնդրել էր ստորագրել մի փաստաթուղթ։
Դրանում նշված էր, թե երեք ամիս առաջ ես հաստատել եմ խոշոր գումարի փոխանցում։
Բայց ես նման վճարում չէի հաստատել։
— Չեմ կարող ստորագրել մի բան, որը ճիշտ չէ,— ասացի։
Գոռը ժպտաց։
— Երբեմն, եթե ուզում ես պահպանել աշխատանքդ, պետք է հասկանաս՝ երբ արժե մի կողմ դնել սկզբունքներդ։
Այդ խոսքերը ամբողջ շաբաթ մտքիցս դուրս չէին գալիս։
Ուրբաթ երեկոյան ընկերության մեծ դահլիճում հավաքվել էինք մրցանակաբաշխության համար։
Սկզբում պարգևատրեցին տասը տարվա աշխատանքային փորձ ունեցողներին։
Հետո՝ տասնհինգ տարվա։
Վերջապես բեմ բարձրացավ Ռուբենը։
Նա նույնիսկ չնայեց իմ կողմը։
— Մինչ շարունակելը մի հայտարարություն ունեմ։
Դահլիճը լռեց։
Հետո լսեցի անունս։
— Մարինե՛։
Ժպտալով ոտքի կանգնեցի՝ մտածելով, որ վերջապես իմ հերթն է։
Բայց ոչ ոք չծափահարեց։
Ռուբենի դեմքը սառն էր։
— Այս պահից ձեր աշխատանքային պայմանագիրը լուծված է։ Դուք ազատված եք աշխատանքից։
Շարունակությունը՝ առաջին մեկնաբանությունում 
Մի քանի վայրկյան նույնիսկ չհասկացա, թե ինչ ասաց։
— Ներեցե՛ք, ի՞նչ։
— Դուք այլևս մեր ընկերության աշխատակիցը չեք։
Դահլիճում ինչ-որ մեկը զարմանքից բարձր շունչ քաշեց։
Նայեցի գործընկերներիս։
Ոմանք հայացքները փախցրին։
Ոմանք քարացած նայում էին ինձ։
Առաջին շարքում նստած էր Գոռը։
Եվ նա ժպտում էր։
Այդ պահին կարծեցի, թե ամեն ինչ հասկացա։
Ինձ պատժում էին, որովհետև հրաժարվել էի ստորագրել կեղծ փաստաթուղթը։
— Տասնյոթ տարի՞, Ռուբե՛ն,— հարցրի դողացող ձայնով։— Տասնյոթ տարի աշխատելուց հետո նույնիսկ չե՞ս պատրաստվում բացատրել, թե ինչու ես ինձ ազատում։
Նա վերջապես նայեց ինձ։
Նրա աչքերում ինչ-որ տարօրինակ բան նկատեցի։
— Մարինե՛, խնդրում եմ, ավելի մի՛ բարդացրու իրավիճակը։
Հետո շրջվեց դեպի դռան մոտ կանգնած անվտանգության երկու աշխատակիցները։
— Ուղեկցե՛ք նրան դուրս։
Այդ խոսքերն ինձ ավելի ցավ պատճառեցին, քան աշխատանքս կորցնելը։
Տասնյոթ տարի նույն մարդկանց հետ աշխատել էի։
Նրանցից շատերին ընկեր էի համարում։
Բայց հիմա անցնում էի նրանց կողքով, և ոչ ոք չէր փորձում ինձ կանգնեցնել։
Վերելակի մոտ անվտանգության աշխատակիցներից մեկը խնդրեց հանձնել մուտքի քարտս։
Տվեցի։
Երբ վերելակի դռները փակվեցին, վերևից ծափահարություններ լսեցի։
Հենց այդ պահին սկսեցի լաց լինել։
Տուն հասնելուն պես նույնիսկ լույսերը չմիացրի։
Նստեցի խոհանոցի սեղանի մոտ ու երկար նայեցի մթությանը։
Չգիտեի՝ ինչպես եմ երեխաներիս պատմելու, որ կորցրել եմ աշխատանքս։
Այդ պահին պայուսակիս մեջ սպիտակ ծրար նկատեցի։
Չէի հասկանում՝ ինչպես էր այնտեղ հայտնվել։
Վրան ընդամենը մի քանի տող կար։
«Վաղը՝ ժամը 9։00-ին։ Փաստաբանական գրասենյակ։ Ոչ ոքի մի՛ զանգիր։ Խնդրում եմ՝ վերջին անգամ վստահիր ինձ։ Ռ.»։
Քիչ էր մնում պատռեի ծրարը։
Վստահե՞լ նրան։
Այն մարդուն, որն ընդամենը մի քանի ժամ առաջ ինձ նվաստացրել էր երկու հարյուր աշխատակցի առաջ։
Բայց հաջորդ առավոտ գնացի նշված հասցեով։
Ոչ թե որովհետև վստահում էի։
Այլ որովհետև պատասխաններ էի ուզում։
Փաստաբանական գրասենյակում ինձ ուղեկցեցին մեծ խորհրդակցությունների սենյակ։
Ռուբենն արդեն այնտեղ էր։
Նրա կողքին նստած էր տարեց փաստաբան։
Սեղանին փաստաթղթերի երեք հաստ կապոց կար։
— Եթե ուզում եք ինձ ստիպել գաղտնիության համաձայնագիր ստորագրել, իզուր եք կանչել,— անմիջապես ասացի։
Փաստաբանը հանգիստ ժպտաց։
— Տիկի՛ն Մարինե, այստեղ ոչ ոք չի պատրաստվում ձեզ լռեցնել։
Նա մի փաստաթուղթ շրջեց իմ կողմը։
Վերևում մեր ընկերության անունն էր։
Իսկ ներքևում մեծ թվերով նշված էր.
51 տոկոս։
Շփոթված նայեցի նրան։
— Սա ի՞նչ է։
Ռուբենը ծանր շունչ քաշեց։
— Վեց ամիս առաջ Գոռն ու տնօրենների խորհրդի երկու անդամ գաղտնի բանակցություններ են սկսել ընկերությունը ներդրումային խմբին վաճառելու համար։
Լուռ լսում էի։
— Եթե գործարքը կայանար, մեր մասնաճյուղը կփակվեր։ Մոտ հարյուր քսան մարդ աշխատանքը կկորցներ։
Անմիջապես հիշեցի Գոռի ժպիտը։
— Իսկ այն փաստաթո՞ւղթը, որը նա ուզում էր ստորագրեմ։
— Այդ կեղծ հաստատումը պետք է օգտագործվեր, որպեսզի ֆինանսական ստուգման ժամանակ հնարավոր խախտումների պատասխանատվության մի մասը քեզ վրա դրվեր։
Սիրտս սկսեց արագ բաբախել։
— Այսինքն՝ դու ամեն ինչ գիտեի՞ր։
— Այո՛։
— Եվ որոշեցիր ի՞նձ ազատել աշխատանքից։
Ռուբենը նայեց փաստաբանին։
Վերջինս սեղանին դրեց մեկ այլ փաստաթուղթ։
— Ընկերության հիմնադիր կանոնադրությամբ Ռուբենն իր վերահսկիչ բաժնեմասը կարող էր փոխանցել որոշակի պայմաններին համապատասխանող անկախ վստահված կառավարչի, որը փոխանցման պահին ընկերության աշխատակից չէր լինի։
Նայեցի փաստաթղթին։
Հետո՝ Ռուբենին։
— Դեռ չեմ հասկանում։ Ո՞ւմ ես փոխանցել բաժնեմասերը։
Փաստաբանը մատով ցույց տվեց էջի ներքևում նշված անունը։
Մարինե։
Իմ անունն էր։
Սկզբում պարզապես ծիծաղեցի։
Նյարդային, անհավատալի ծիծաղով։
— Սա կատակ է։
— Ո՛չ,— պատասխանեց Ռուբենը։
Նա բացատրեց, որ ընկերությունը պարզապես ինձ նվիրելու մտադրություն չունի։
Իր վերահսկիչ բաժնեմասերը փոխանցում էր աշխատակիցների օգտին ստեղծված բաժնեմասնակցային հիմնադրամին։
Իսկ ինձ առաջարկում էր դառնալ այդ հիմնադրամի գլխավոր վստահված կառավարիչը։
Հիմնադրամի տնօրինության տակ անցնող բաժնեմասերը կազմում էին ընկերության 51 տոկոսը։
Եթե փոխանցումը վերջնականապես հաստատվեր, Գոռն ու մյուսները այլևս չէին կարողանա իրենց ծրագրած ձևով վաճառել ընկերությունը։
Իսկ հետագայում աշխատակիցները հնարավորություն կունենային դառնալու այն կազմակերպության համասեփականատերերը, որը տարիներ շարունակ միասին կառուցել էին։
Երկար ժամանակ չէի խոսում։
Հետո հարցրի.
— Բայց ինչո՞ւ ես ընտրել հենց ինձ։
Ռուբենը լռեց։
Հետո պատասխանեց.
— Որովհետև տասնյոթ տարի հետևել եմ, թե ինչպես ես վարվում այն պահերին, երբ կարծում ես, որ ոչ ոք քեզ չի նկատում։
Նա սկսեց հիշեցնել դեպքեր, որոնց մասին ես գրեթե մոռացել էի։
Այն օրը, երբ հրաժարվել էի աշխատանքից ազատել երեք աշխատակցի՝ պարզապես եռամսյակային ֆինանսական ցուցանիշները բարելավելու համար։
Այն ժամանակը, երբ հրաժարվել էի իմ պարգևավճարի մի մասից, որպեսզի ծանր հիվանդ գործընկերուհուս համար անհրաժեշտ ապահովագրական վճարումները հնարավոր լիներ շարունակել։
Եվ այն ժողովը, որտեղ բացահայտ ընդդիմացել էի ղեկավարությանը՝ պահեստի աշխատակիցների ցածր աշխատավարձերի պատճառով։
— Երբ ես այլևս չղեկավարեմ այս ընկերությունը, ինձ նման մարդ պետք չէ,— ասաց Ռուբենը։— Ինձ պետք է մեկը, ով մարդկանց ավելի կարևոր կհամարի, քան թվերը։
Այդ պահին աչքերս լցվեցին։
Բայց մեկ հարց դեռ հանգիստ չէր տալիս։
— Իսկ երեկվա՞նը։ Դու ինձ բոլորի առաջ նվաստացրիր։
Ռուբենի աչքերն էլ խոնավացան։
— Գիտեմ։ Եվ դրա համար ներողություն եմ խնդրում։
Նա մի պահ լռեց։
— Եթե տնօրենների խորհրդի մյուս անդամները ժամանակից շուտ իմանային, թե ինչ ենք պատրաստում, կարող էին փորձել արգելափակել փոխանցումը։ Նրանց պետք էր համոզել, որ դու իսկապես հեռացել ես ընկերությունից։
— Բայց կարող էիր գոնե ինձ նախապես ասել։
— Կարող էի։ Վախեցա, որ տեղեկությունը կհայտնվի սխալ մարդկանց մոտ։ Դա չի արդարացնում քեզ պատճառած ցավը։
Հետո նրա դեմքին թույլ ժպիտ հայտնվեց։
— Իրավական առումով ես երեկ իսկապես ազատել եմ քեզ աշխատանքից։
Նա գրիչը սահեցրեց իմ կողմը։
— Որպեսզի այսօր կարողանամ քեզ առաջարկել բոլորովին այլ պատասխանատվություն։
Երկար նայեցի փաստաթղթերին։
Ես դեռ չէի կարողանում ամբողջությամբ պատկերացնել, թե ինչ է նշանակում նման հիմնադրամ ղեկավարելը։
Իսկ փաստաբանը մանրամասն բացատրեց պարտականությունները, վերահսկողության պայմաններն ու այն քայլերը, որոնք դեռ պետք է ավարտվեին։
Ես ժամանակ խնդրեցի ամեն ինչ ուսումնասիրելու համար։
Այդ օրը ոչինչ հապճեպ չստորագրեցի։
Բայց երբ համոզվեցի, որ ծրագիրը իրական է և նախատեսված է աշխատակիցների շահերը պաշտպանելու համար, համաձայնեցի ստանձնել այդ պատասխանատվությունը։
Երկուշաբթի առավոտյան վերադարձա նույն շենքը։
Մուտքի մոտ կանգնած էր Գոռը։
Ինձ տեսնելուն պես նրա դեմքը գունատվեց։
Գործընկերներս կարծում էին, թե եկել եմ անձնական իրերս հավաքելու։
Բայց Ռուբենը բոլորին կրկին հրավիրեց այն նույն դահլիճը, որտեղ երեք օր առաջ ինձ դուրս էին ուղեկցել։
Տասնյոթ տարվա աշխատանքի համար նախատեսված իմ ապակե հուշանվերը դեռ դրված էր սեղանին։
Այս անգամ Ռուբենը չվերցրեց այն։
Փոխարենը խոսափողը մեկնեց ինձ։
Նայեցի մարդկանց, որոնց հետ գրեթե երկու տասնամյակ աշխատել էի։
— Ուրբաթ երեկոյան այս շենքից դուրս եկա՝ մտածելով, որ կորցրել եմ կյանքիս տասնյոթ տարիները։
Մի պահ լռեցի։
— Այսօր վերադարձել եմ ձեզ ասելու, որ այդ տարիներից ոչ մեկն իզուր չի անցել։
Դահլիճում կատարյալ լռություն էր։
— Ընկերությունում սկսվում է սեփականության և կառավարման նոր փուլ։ Ստեղծված հիմնադրամի միջոցով աշխատակիցները նույնպես բաժնեմասնակցության հնարավորություն կունենան։
Նայեցի գործընկերներիս։
— Այսուհետ մենք ոչ միայն աշխատելու ենք այս ընկերության համար, այլև մասնակցելու ենք նրա ապագայի կառուցմանը։
Սկզբում ոչ ոք չշարժվեց։
Հետո դահլիճում ծափահարություններ հնչեցին։
Այս անգամ արցունքներս չթաքցրի։
Ռուբենը մոտեցավ ինձ ու վերջապես հանձնեց տասնյոթ տարվա աշխատանքի համար նախատեսված հուշանվերը։
Այժմ այն պահում եմ իմ աշխատասենյակի դարակում։
Ոչ թե հիշելու համար, թե քանի տարի եմ աշխատել այդ ընկերությունում։
Այլ որովհետև ամեն անգամ տեսնելիս հիշում եմ այն ուրբաթ երեկոն, երբ համոզված էի, որ ինձանից ամեն ինչ խլել են։
Եվ այն երկուշաբթի առավոտը, երբ վերադարձա նույն շենք՝ արդեն հնարավորություն ունենալով պաշտպանելու այն մարդկանց աշխատանքը, որոնց հետ այդ ամենը կառուցել էինք։
